Litt om bøkene mine:

tirsdag 17. mars 2020



HÅP

Marit Elisebet Høines Totland

Tekst og illustrasjon



Nauthydlaren bok og bilde, Valen 2017                  
Copyright: Nauthydlaren, marit.totland@knett.no         
ISBN 978-82-995598-6-7

Nynorsk


Det var god plass på Den grøne greina, både til Den eine og Den andre.

Den eine hadde så vidt stukke hovudet ut av skalet, då han såg Den andre som allereie var i gong med det første måltidet sitt.





«Velkommen til Den grøne greina,» sa Den Andre. «Her har me det fint. God, frisk mat så langt auget kan sjå.» 




«Her vil eg leva og bu all mi tid,» sa Den eine ein dag.

«Hadde det berre vore så vel,» sa Den andre. «Men nei, det kjem nok andre tider. Eg har høyrt rykte om at det frie livet vårt her på Den grøne greina vil ta slutt ein dag.»

«Nei, kva seier du? Kvifor skulle det ta slutt? Her er mat nok for lange tider.»

«Det er ikkje maten det skal komma til å stå på. Me kjem ikkje til å trenga mat i den tida eg tenkjer på. Me kjem til å vera stengde inne i eit lite rom.

Utan utsikt.

Utan sol.

Ja, utan alt det som er godt her i livet,» 

sa Den andre, mens han løfta hovudet og såg utover det frodige bladverket. 


«For noko tull,» sa Den eine.

«Slik kan det ikkje vera. Ingen skal få stengja meg inne i eit mørkt rom i alle fall.»




Ein dag slutta dei begge å eta og tok til å spinna ein vegg rundt seg.

Ingen av dei sa noko.

Korkje Den eine eller Den andre tenkte over kva dei gjorde heller. Akkurat då var det ikkje noko å grubla over.

Snart var både Den eine og Den andre ute av syne, både for ven og uven.

Fuglane som var ute etter mat, viste inga interesse for dei der dei hang som inntørka lauv på greina.

Gartnaren som stelte hagen, og som hadde sett  vinter og vår komma mange gonger,

han visste at dei var der,

sjølv om han ikkje såg dei.


Og han visste at det ville komma nye tider.



Innafor det tørre, harde skalet skjer det noko.

Det som har vore, forsvinn.

Noko nytt blir til.


Noko lear på seg på Den grøne greina, enda det er heilt vindstille. Der svaiar det, virrar rundt seg sjølv, det vesle avlange skalet som alle trudde var eit visna lauv.

Så brest det, og noko mørkt kjem til syne. Den eine vrikkar seg ut. Finn eit godt feste på greina. Strekkjer ut små, tynne venger.

Blir ståande.

Lenge.

Til kraft og styrke når heilt ut i vengespissen, og vengene faldar seg ut.









Så slepper han taket.

Svever utover hagen.

Gult,

blått,

grønt,

lilla,

fiolett

og raudt

strålar i mot han frå planter og buskar,

sterkare enn han kunne hugsa at fargar kunne stråla.

Tilbake på greina får Den eine auge på Den andre. Han sit i toppen på ein busk midt i hagen.

Og han er ikkje åleine. Nesten på kvar blom sit det ein slektning.

Dei nyt alle det herlegaste måltid,

med søt og saftig nektar.





Gode og mette, tar dei vengene fatt, 

både Den eine og Den andre.



Løftar seg oppover. Over hekken

og langt bortover…

Langt og lengre

enn dei før hadde trudd

det fantes

noko som helst.





***************

Denne vesle historia om sommarfuglane er sprungen ut av bibelverset Fil 3.10:



Då kjenner eg han

og krafta av hans oppstode, …





*********************************************************************************







Sommarfuglen

Som Symbol


Sommarfuglen er brukt som symbol i mange kulturar. Her til lands har han vore brukt som symbol på det kristne håpet i svært lang tid.

Eit symbol kan fortelja meir enn ord, og sommarfuglen, den vevre skapningen som kan sprengja seg ut til nytt liv, er ein kontrast som gir nye tankar og skaper nye bilde.







Sommarfuglen er symbol både på Jesu seier over døden og håpet om det nye livet

når dagane her er talte.











Elisabeth Litlehamar har mala Forvandlinga i Jesus: 




Trykt med løyve frå Elisabeth Litlehamar



I landet vårt er det gravminna som tydelegast fortel at sommarfuglen har vore nytta som kristent symbol. På jernkrossar frå attenhundretalet kunne det vera ein sommarfugl, gjerne ein som var på veg ut av kokongen.

I dag er sommarfuglen eit av motiva prestane kan velja å ha på prestedrakta si.











Sommarfugleffekten



«Vengeslaga

frå ein sommarfugl

i Brasil

kan utløysa

ein tornado

i Texas»







Uttrykket sommarfugleffekten oppstod då den amerikanske meteorologen Edward Lorenz brukte sommarfuglen som bilde for å forklara kor vanskeleg det er å gi pålitelege langtidsvarsel. Små endringar ein stad kan forplanta seg å gi store verknader ein annan stad lenge etterpå.
Kjelde: Store norske leksikon








«Så kommer dagen

da alt hat skal smelte»

Ronald Fangen





Fly, sommerfugl, fly!



Fly sommerfugl, fly.
La vinden få føre deg dit den vil.
Se, det er morgengry.
Bre ut dine vinger og fly.
Du er født til å fly
dine vinger er sterke,
de bærer deg høyere dag etter dag.
Din kropp har et segl
med oppstandelsens merke,
seierens tegn fra et dødelig slag.
Du er født til å fly,
la din frihet få skinne
til andre som ennå er sperret inne.
Fly sommerfugl, fly.
La vinden få føre deg dit den vil.
Se, det er morgengry.

 Bre ut dine vinger og fly.
Ingen kan lenger holde deg bundet.
Du er fri fra alt det du engang var.
Du trodde du tapte, men så har du vunnet.
Ditt liv er en dans mot en himmel så klar,
og vinden er god, den fører deg med seg,
den fører deg ut så livet kan spre seg.
Fly sommerfugl, fly.
La vinden få føre deg dit den vil.
Se, det er morgengry.
Se, du er født på ny.
Se, det er morgengry.
Bre ut dine vinger og fly!


Tore Thomassen


Trykt med løyve frå Tore Thomassen tekst&musikk

Sommarfugl i vinterland



Halvdan Sivertsen utvida bruken av sommarfuglen som symbol med songen Sommerfugl i vinterland.

Dermed kom sommarfuglen i vinterland også på lerretet.

















Håpet i Bibelen


Salme 62,6

Profeten Jeremias 29,11

Romarane 8,18-25

1. Korintar 13,13





Efesarane 1,18-22

Hebrearane 6,18-20

1.Peters brev 1,3-5


Sommarfuglen i leksikon



Sommarfuglen har fullstendig forvandling med livssyklus i fire stadier: egg-larve-puppe-sommarfugl. Stadiene er svært forskjellige og finn stad i ulike miljø og under ulike levekår. Berre i det siste stadiet har han venger.

Den utvendige forvandlinga til sommarfugl er dramatisk; med nye føter, venger og følehorn. Innvendig i puppen er endringa så godt som total. Nervesystemet og andedrettskanalane er vidareutvikla, synet betre og hjartet er blitt større.
Kjelde: artsdatabanken.no og illvit.no

***********************************

Denne vesle boka, 14x14 cm, er tenkt som ei gåvebok, til oppmuntring og ettertanke.
Den kan kjøpast for kr 50 pr stk + porto hos meg: marit.totland@knett.no
Nokre somarfugmotiv er også blitt til doble kort. Dei finn du: her



onsdag 15. januar 2020

Kjenner me igjen nasjonalsosialismen når den dukker opp?

Det er lett å døma nazismen. Det er ikkje mange som vil stå fram og forsvara ein slik ideologi. Men nokon gjer det. Også i 2021. Også i Norge.
Det går an å byggja på arven frå nasjonalsosialismen uten at den er gjenkjenneleg ved første møte. Også i dag. Også I Norge.
Spørsmålet er då om me er i stand til å avsløra dette? Eller har med utelatt ein del av historiefortellinga som gjer at me tilslører alvoret? Eller: Har vår felles erindring blitt slik at krigens brutalitet og alvor er kommen på avstand? Har me latt vera å snakka om kva konsekvens det fekk at me hadde omtrent like mange nazistar i landet under krigen som me hadde motstandsfolk? Og liker me ikkje å vita kva konsekvens det fekk, både for okkupasjonen og for enkelte som ble angitt av de lokale nazistar, at dei fleste hadde ein nazist i bygda, ja, i familien?

"Ein gong må me leggja det heile, bak oss," blir det sagt. Ja. Men ikkje slik at me ikkje kjenner att tendensane når dei dukker opp att, slik Odd-Bjørn Fure argumenterte då han reagerte på Irvings forsøk på å bagatellisera jødane sin lagnad, og nordmannen Hans Fredrik Dahl roste bøkene hans:
Dersom norske historikere hadde gitt jevnlige bidrag til pressen om forskningen om nasjonalsosialismen, hadde Dahls artikler knapt vært tenkelige. De forutsetter et kunnskapsvakuum  Odd-Bjørn Fure: Kampen mot glemselen, Universitetsforlaget AS, 1997

Det er lett å vera enig med Fure om at eit kunnskapsvakum legg vegen open for tilslørt ideologi. Men har Fure rett i dag? Sitatet er frå 1997. Er historikarane ved universitetsmiljøene for passive?

Og eg undrast: Er vår motvilje mot å snakka om at vanlege nordmenn gjekk fienden sitt ærend så sterk, at kommande generasjonar ikkje får vita at me, ja, Kari og Ola nordmann, i ein gitt situasjon er i stand til å gå andre vegar enn det dei fleste trur?

Fordi eg har eit skriveprosjekt på gong, er eg interessert i innspel på spørsmåla som er skisserte her. Gjerne på epost: marit.totland@knett.no


onsdag 28. februar 2018

Diktarpresten Anders Hovden og sommarfuglen


Konfirmantane til Anders Hovden lurte på kvifor presten deira så ofte hadde ein sommarfugl av sølv i skjorta der andre hadde slips eller sløyfer. Då svarte Hovden at han ikkje kjente seg skikkeleg påkledd før fivrelden og tollekniven var på plass. Han kalla sommarfuglen firvreld. Og fivrelden skulle minna han om at han måtte vera varsam på ferda og mot andre menneske. Tollekniven skulle minna om at han måtte vera klar til kamp – i overført tyding.

Likast å vera til trøyst for folk
Sommarfuglen minner meg om den store forvandlinga, håpet om det om kjem etterpå, slik det er fortalt i  gåveboka HÅP. Anders Hovden peikar på ei noko anna bruk av sommarfuglen som symbol; at ein skal vera varleg i møte med menneske. Han brukte også samanlikninga då han var med i ein tremannskomite som skulle revidera Landstads salmebok i 1920. Han sa: Her lyt me fara varleg fram. Å røra ved salmar er som å røra ved ein fivrelde. Du kan lett skada det eller og beintfram drepa det.
Men også for Hovden gjekk tanken til det evige håpet når han såg sommarfuglen:
I biografien om Hovden kan me lesa: Det likaste med å vera prest, var at ein kunne vera til trøyst for folk når dei hadde det tungt, sa Hovden, «ved sjukesengi kan presten vera til trøyst, det er det likaste eg veit, ved prestegjerningi. Å, den som kunne makta trøysta», utbryt han ofte når han fortel om soknebod og gravferder. Den 23. september 1926 skriv han i dagboka: «I morgon skal eg i likferd, ei mor hev dødt frå 10 born, berre 2-3 er konfirmerte; den minste berre 2 år. Sårt, det verste eg ser!» Og dagen etter: «Ja, arme små som stod flokka um mors kiste. Ho var berre 44 år.»  Det var etter ei slik gravferd på Toten han skreiv ein av dei finaste gravferdssalmane sine:
Han har sjølv fortalt korleis salmen vart til:
«Eg gløymer det aldri. Der stod dei, stakkarane. Ein stor barneflokk omkring kista til mor. Den minste so liten at han ingenting forstod. – Strålande dag. Sola skin. Fuglane kvitrar i alle bjørkegreinene. Då kjem eit stort kvitt vakkert fivreld flygande og set seg mellom blomane oppå kista – og med same kista søkk ned i skuggane, der lyfter det seg og flaksar i veg på sine kvite venger opp or skuggane, opp or myrkret. Og snart blir det borte i glansen av sola.»

Eg ved den djupe gravi stend,
med våren lyser over grend
og sjø og skogar glitrar.
Ein barneflokk hev mist si mor
og stend og græt so sårt i kor,
men alle fuglar kvitrar.


Eit fagert fivreld, kvitt å sjå,
i solglans flaksar til og frå
og over gravi driver.
Nyst berre det ei åma var,
no hev det fenge vengepar,
og millom blom det sviver.


Skal upp or grav, or gråt og gru
vår sjel mot evigt liv seg snu
frå alt som tungt oss trengjer?
Skal eg få sviva fri og glad
imillom himlens stjernerad,
skal sjeli mi få venger?


Å, finst det nokon stad eit land
dit dauden ikkje koma kann
og ikkje gråt og tåra?
Der all vår liding fær sitt stogg,
og tåror eimar burt som dogg
i smil mot morgonklåra?


Ja, Jesus, når eg nemner deg,
din himmel herleg opnar seg,
eg livsens land ser stiga.
I nådens klædnad, rein og kvit,
til evig sumar sviv eg dit
der aldri sol skal siga!

Denne salmen skreiv han i 1924. Det er nummer 573 i Nynorsk Salmebok
Kjelde: Biografien Anders Hovden, diktarprest og folketalar (Jens Kåre Engeset, Samlaget 2002). '

Om du vil ha nokre eksemplar av gåveboka Håp liggjande til bruk i ulike samanhengar for å minna om håpet og for å gjera symbolet kjent, kan du tinga bøker hos meg for kr 50, per stk ut veke 10, + evt porto).  sms: 98060938, marit.totland,@knett.no


tirsdag 20. februar 2018

Ein aldri så liten mammut



Boksal til god pris i mammas lager, må vel vera ein liten mammut? Denne veka får du alle bøkene mine for kr 100,- per stk + evt porto ved bestilling her hos meg: SMS/98060938, i kommentarfeltet eller på Messenger.

Det gjeld: Med handemakt og hestekraft, Rolf Høines forteller,
Husker du?
Blåstrømpe (historisk roman),
Garborg og Skou - forskjell på folk?,
Alt vel (historisk roman)
og gåveboka Håp.

Dei to første bøkene til far er utselde.

fredag 1. desember 2017

Brev frå ein som har lese "Garborg og Skou - forskjell på folk?

I dag fekk eg eit brev frå ein som kjøpte boka mi for ei veke sidan. Slike brev blir ein ofte i godt humør av.  Denne gongen blei eg rett og slett inspirert til vidare arbeid med historiske emne.

Garborg og Skou - forskjell på folk? kom ut for tre år sidan. Den kan no kjøpast hos meg for kr 200 + porto, (før 349).





onsdag 1. november 2017

Er navnet Sølvstrand fremdeles i bruk?

Hvilke navn er i bruk når det gjelder holmer og skjær rundt Skudeneshavn fremdeles?
Er det noen som snakker om:
Sølvstrand (Bendikken)
Guleholmen
Ringeskjær
Gaudeskjær

Når jeg leser i gamle dokumenter om Høinesvigen, er det området innenfor Høinessjøen eller et området nærmere Vigane?
Høinesbugta er det Kanalen? Noen som vet?

Og Skiftevigsholmane ved Mjølhus. Ligger det sør for Mjølhussand? Om en skal bære en båt over land til Skiftevigsholmane, hvor går en fra da? De gjorde det da de skulle prøve å redde skipet Anna Howitz som forliste i 1886.

Er disse navn i bruk nå?
Nesagabet ble kalt Smesundet

Sofiehaugen, finnes den eller er den nedbygd?


Jeg arbeider med den tredje historiske romanen i rekken etter Blåstrømpe og Alt vel. For  få riktige navn, trenger jeg hjelp med disse stedene i strandsona.

Maleriet er utsnitt av et større bildet jeg har malt.

Å være fra Skudeneshavn og bli oppdratt til å spørre etter historien vår, gjør at en får skrivekløe. Derfor er det blitt to historiske romaner med hendelser fra området, til nå. Inn i mellom skriver jeg også andre bøker. Siste boka er Sommerfuglboka HÅP, en liten gavebok som du kan lese om her.

lørdag 28. oktober 2017

Sommarfugl anno 1884 og før den tid?


Kor utbreidd var bruken av sommarfuglen som symbol på gravminne? Eg fortel om sommarfuglen både her og der for tida, og i den samanhengen ville det vera svært interessant å vita om det er mange jernkrossar, plater eller gravsteinar rundt omkring med dette flotte symbolet på.

Veit du om gravplassar der det finnest  sommarfuglsymbol, er det flott om du skriv det i kommentarfeltet under her. Så blir eg litt klokare.

I Kvinnherad er det i alle fall ein slik kross; på Fjelberg. Det fann eg ut like før sommarfuglboka «Håp» skulle i trykken. Berre nokre justeringar stod att. Eg hadde manuset med meg til Fjelberg gamle prestegard for å ta ein siste gjennomgang. Boka handlar om sommarfuglen som symbol på oppstoda og det kristne håpet. Eg hadde skrive at sommarfuglen var å finna på støypejernskrossar frå 1800-talet, men hadde ikkje sett slike sjølv nokon gong. Eit Google-søk hadde stadfesta at det var slik; det  fantest både krossar med sommarfugl på veg ut av kokongen og krossar med berre sommarfugl. Det fekk vera dokumentasjon god nok på, hadde eg tenkt, og tok krossane med i boka.

Så står eg og ser ut vindauget på kjøkenet i prestegarden. Og får sjå ein jernkross på gravplassen. Eg går ut for å sjå nærare på han. Når eg kjem heilt bort ser eg at det ikkje er nokon sommarfugl på han. Eg blir litt skuffa. Eg må erkjenna det. Men kva var vel sjansen for at det skulle vera sommarfugl på den eine krossen som stod på første gravplassen eg var på etter at manuset var ferdigskrive?

Eg går nærare. Og ser: Det er ikkje ein kross, det er to. Dei er sette opp mot kvarande så dei ser ut som ein på avstand. Eg går rundt for å sjå på den bakerste krossen. Kva ser eg? Ein sommarfugl! På eit gravminne frå 1884.

Fjelberg prestegard skal gi inspirasjon til forfattarar. Kvalitetssikring av kjelder høyrest ikkje så fint ut, men er vel så viktig når ein formidlar tradisjon og historie. Så Fjelberg prestegard gjorde jobben sin.

Første delen av "Håp" handlar om larvane "Den eine" og "Den andre" som bur på "Den grøne greina". Dei høyrer stygge rykte om framtida. Men alt blir annleis enn dei trudde. Andre delen handlar om sommarfulgen som symbol.
Det ville vera fint om me for alvor gjorde det kjent at sommarfuglen er symbol både på Jesu død og oppstandelse og det nye livet. Derfor har eg laga boka.

- Eg tar ti, sa ei som var innom ein dag.
Er det fleire som vil handla bøker og ha liggande  for å bruka ei bok i staden for ei blomehelsing eller konfekt, kan me avtala pris. Portofritt ved kjøp av minst tre, kan bestillast hos meg: marit.totland@knett.no eller SMS til 98060938

Og bøker er å få kjøpt i bokhandelen for kr 150 i Skudenes, Åkra, Kopervik, på Oasen,
Totland Libris, Nordfjordeid
Bokhandelen i Aksdal, i Rosendal, på Husnes og hos Vikse/Bremnes
Sand i Ryfylke, Egersund, Ølen, Etne, Sveio,
Bok og media, Akersgata /Oslo, (kr 100,-) 
Høyer i Arendal, Bibelbutikken i Sandnes,
Kristelig bokhandel i Haugesund, Bergen, Torp og Bryne,
Vivo i Drammen, Lyngdal og Mandal,
Sunnbok på Stord,
Osøyro Libris og Vatne/Sandnes,
Ark Amanda, Ark Heiane og Ark Stord
og
i Åkra hos Oddrun på butikken.
Dessutan er den å finna i Tvedestrand antikvariat
(litt tidleg å hamna på antikvariat, men men...)


Nettsidene til Bok & Media finn du her

mandag 9. oktober 2017

"Håp" - klar til å finna lesarar

Håp - noko me alle treng. "For lyset me alle treng, finst!"


Første del av boka handlar om larvane "Den eine" og "Den andre" som fryktar det sm må komma, men som opplever dets tore, å bli forvandal til somamrfugl. Andre del av boka handlar om korleis sommarfuglen er brukt i ulike samanhengar og kulturar.

Boka har nådd mange lesarar. Og fleire tilbakemeldingar har fortalt meg at gåveboka fungerer til trøyst for dei som strever. Men kan også vera eit lyspunkt i ein heilt alminneleg kvardag

"Håp" er ei gåvebok med litt tekst saman med eigne malerier: 36 sider, 14x14 cm, innbundet. Nynorsk- og bokmålsutgåve. Kr 50.
Boka kan tingast hos meg: marit.totland@knett.no. Portofritt ved kjøp av fire eller fleire.



fredag 15. september 2017

Kva Anders sine bøker gjer med mammo?

Anders kjem med si fjerde bok kva dag som helst.
"Det må vera kjekt med Anders som bur så nær deg. De har sikkert mykje å snakka om," seier folk. Og det er sant. Me har mykje å snakka om både når bøkene blir til og når dei kjem ut, både hans og mine.
Men det er meir enn "noko kjekt å snakka om". For bøkene hans treff meg på så ulikt vis.

Vampyrane i Eplehagen er til å le av. Både fordi fortellinga er på tvers av fornuft, og fordi både Jan Ove og eg figurerer i boka. Ja, me figurerer, bokstavleg talt, i alle fall Jan Ove, der han syklar opp bakken mot Eplehagen.

Engel i snøen er til å grina av. Ikkje berre første gong eg las boka, men kvar gong eg les.

DIGG er til å bli mett av. Rett og slett. Satsar på at det vil komma til å henda utan at eg lagar maten.

Så lenge ingen ser oss er til å få vondt i magen av. Ikkje fordi eg har fått for mykje mat frå Digg, men fordi den tar tak og vrir i kjenslene, også dei eg ikkje visste eg hadde.

Ja, eg seier som myrsnipa: Alle dei fire ungane mine er sjølvsagt dei finaste i verda, og når det gjeld skriving, er Anders den beste.

fredag 8. september 2017

Sommarfuglboka HÅP

HÅP er ei lita bok som eg håper kan gi håp. Første delen handlar om larvane Den eine og Den andreDen grøne greina som fryktar det dei høyrer rykte om skal henda. Andre delen handlar om sommarfuglen som symbol.

Eg har lenge malt sommarfuglar i ulike variantar som symbol på det grensesprengjande, mellom anna "Sommarfugl i vinterland". Maleria er brukte som illustrasjonar i boka.


Boka kostar kr 50,- 
og er å få kjøpt i bokhandelen i Skudenes, Åkra, Kopervik, på Oasen,
Totland Libris, Nordfjordeid
Bokhandelen i Aksdal i Rosendal, på Husnes og hos Vikse/Bremnes
Sand i Ryfylke, Egersund, Ølen, Etne, Sveio,
Bok og media, Akersgata /Oslo,
Høyer i Arendal, Bibelbutikken i Sandnes,
Kristelig bokhandel i Haugesund, Bergen, Torp og Bryne,
Vivo i Drammen, Lyngdal og Mandal,
Sunnbok på Stord,
ARK Amanda storsenter, ARK Heinane og ARK Stord
Osøyro Libris og Vatne/Sandnes og
i Åkra hos Oddrun på butikken.
Dessutan er den å finna i Tvedestrand antikvariat
(litt tidleg å hamna på antikvariat, men men...) 

Boka kan også tingast hos meg: marit.totland@knett.no. SMS: 98060938

Nettsidene til Bok & Media finn du her



HÅP er 14X14 cm, innbunden, i fargar.
Bokmål og nynorsk
Kr 50,-
Kanskje ei lita gåvebok?